Orkestra ve Akort: Detone Enstrümanı Duymak
Bir konser salonundasınız. Orkestra çalıyor; müzik güzel — ama bir şey tam değil. Kulağınız rahatsız, parmağınızı üzerine koyamıyorsunuz. Salondaki çoğu kişi gibi siz de genel bir hükme varıyorsunuz: "Bu orkestra iyi değilmiş."
Aynı salonda oturan bir şef ise bambaşka bir şey duyar: ikinci keman, la telinde çeyrek ton düşük. Orkestra iyi; bir enstrüman akortsuz. Ve bu teşhisin sonucu köklüdür: "orkestra kötü" hükmü çaresizlik üretir — ne yapacaksınız, orkestrayı mı değiştireceksiniz? "İkinci keman detone" teşhisi ise bir dakikalık bir akort işi üretir.
Psiko-Fonksiyonel Analiz'in en kullanışlı metaforlarından biri budur: bilinç, yedi enstrümanlı bir orkestradır. Beka ritim tutar, duygular renk verir, akıl partisyonu okur, sevgi enstrümanları birbirine bağlar, yaratıcılık doğaçlar, bilgelik tempoyu duyar, birlik algısı ise müziğin kendisi olur. Ve hayatımız "tam gitmediğinde" sorun çoğu zaman müziğin tamamında değil, akordu kaçmış tek bir enstrümandadır.
"Hayatım kötü" hükmünün anatomisi
İnsanlar iç dünyalarından genellikle orkestra düzeyinde söz eder: "Kendimi kötü hissediyorum." "Hayatım bir türlü yoluna girmiyor." "Bende bir sorun var." Bu cümleler samimidir ama şefin kulağından yoksundur — genel hükümlerdir ve genel hükümler, tıpkı "orkestra kötü" gibi, müdahale edilebilir hiçbir şey söylemez. Daha kötüsü: kimliğe yapışırlar. "İkinci kemanım detone" diyen kişi bir işi tarif eder; "ben kötüyüm" diyen kişi kendini tarif eder.
Şef kulağı tam burada devreye girer. Yedi enstrümanın her birinin nasıl tınlaması gerektiğini bilen kulak, detone olanı ayırt edebilir: Bu bitkinlik birinci enstrümanın — bedenin — bakımsızlığı mı? Bu huzursuzluk ikinci enstrümanın eski bir kaydı mı? Bu kilitlenme üçüncünün bitmeyen provası mı? Genel hüküm, adresli teşhise dönüşür; çaresizlik, akort işine.
Akort, tek tek yapılır
Metaforun ikinci dersi, akordun doğasıyla ilgilidir. Hiçbir orkestra topluca akort edilmez; her enstrüman kendi teliyle, kendi yöntemiyle akort edilir. Kemanın burgusu çevrilir, timpaninin derisi gerilir, flütün başlığı çekilir. İç dünyada da böyledir: birinci katın akordu uyku, beslenme, harekettir; ikinci katınki kayıtların okunması ve yeniden yapılandırılması; üçüncününki sorgulamanın dengelenmesi; dördüncününki anlam ve konum çalışması. "Kendime iyi bakacağım" gibi topluca akort girişimlerinin çoğu zaman sonuçsuz kalması bundandır — iyi niyetli ama adressizdirler.
Üçüncü ders inceliklidir: enstrümanlar birbirini duyar. Detone bir enstrüman yalnızca kendi partisini bozmaz; yanındakilerin de işini zorlaştırır. İkinci katın alarmı üçüncünün partisyon okumasını bozar; birincinin yorgunluğu beşincinin doğaçlamasını keser. Bu yüzden bazen şikâyet edilen enstrüman, akortsuz olan değildir — sadece akortsuzun yanında çalandır. İyi şef, sesin geldiği yeri değil, kaynağını arar.
Şef kulağı edinilebilir
En güzel haber şudur: şef kulağı doğuştan gelmez, eğitimle gelir. Hiçbir şef mutlak kulakla doğmadı; binlerce saat, tek tek enstrüman dinleyerek geldi o kulağa. İç dünya için de aynısı geçerlidir: yedi seviyenin sağlıklı tınısını ve tipik detonelerini öğrenen kişi kendi orkestrasını duymaya başlar. PA Ölçeği de bu eğitimin ölçüm aracıdır: yedi enstrümanın akort durumunu tek tabloda gösterir, kulağınız gelişene kadar size nota tutar.
Ve nihai hedef, altıncı kat yazısını hatırlayanlar bilecektir, şef olarak kalmak bile değildir: orkestrayla bir olmaktır. Ama oraya giden yol, tek tek enstrümanları duymaktan geçer. Önce akort, sonra müzik.
Seride sıradaki yazı: "Genişleme ve Bütünleşme: Bilinç Döngüsünü Okumak"